İbn Battûta: Dünyayı Dost Edinen Seyyah 🌍

Senin için yol, aslında insanlardan oluşuyor. Bir şehri camileri ya da surlarıyla değil, sana kapısını açan ev sahibiyle, çay ocağında tanıştığın ihtiyarla, düğününe davet edildiğin aileyle hatırlarsın. 🌍

Tıpkı İbn Battûta gibi: 21 yaşında hac niyetiyle Tanca'dan tek başına yola çıktı ve tam 29 yıl sonra evine döndü. Yolda kadı oldu, evlendi, sultanlarla sofraya oturdu, gemi kazası atlattı ve neredeyse bütün İslam dünyasını gezdi.

Sende neler var?

• İnsan sıcaklığı: Yabancı bir yerde birkaç gün içinde tanıdık bir yüze dönüşürsün.
• Esneklik: Plan değişince bozulmazsın; yeni bir davet, yeni bir yol demektir.
• Uyum: Gittiğin yerin sofrasına, âdetine, diline kolayca alışırsın.
• Merak ve cesaret: "Bir sonraki şehir" düşüncesi seni hep biraz daha ileri götürür.
• Vefa: Sana iyilik edenin adını unutmazsın.

İbn Battûta kimdir?

Ebû Abdullah Muhammed İbn Battûta 703/1304'te Fas'ın Tanca şehrinde doğdu. 1325'te hacca gitmek için çıktığı yolculuk, Kuzey ve Doğu Afrika'dan Anadolu'ya, Altın Orda'dan Hindistan'a, Maldivler'den Çin'e ve sonunda Sahra'nın güneyindeki Mali'ye kadar uzadı. Delhi'de Sultan Muhammed b. Tuğluk'un yanında yıllarca kadılık yaptı, Maldivler'de de kadı oldu.

Anadolu'yu da gezdi: Antalya'dan Konya'ya, Bursa'ya kadar uğradığı her kasabada Ahîlerin onu nasıl ağırladığını hayranlıkla anlatır ve Bursa'da Orhan Bey'le görüştüğünü yazar. Fas'a döndükten sonra hatıralarını Sultan Ebû İnân'ın emriyle İbn Cüzeyy'e yazdırdı. Bu eser Tuhfetü'n-nüzzâr (kısaca Rihle) adıyla bilinir.

Haritadaki rota

Kırmızı çizgi Tanca'dan başlar: Kuzey Afrika kıyısı, Mısır, Şam ve Mekke; ardından Irak ve İran, Doğu Afrika kıyıları, Anadolu ve Karadeniz'in kuzeyi, Orta Asya üzerinden Hindistan, Maldivler, Sumatra ve Çin. Dönüşte Endülüs'e uğrar ve son olarak Sahra'yı geçip Mali'ye gider. Yaklaşık 120.000 kilometre.

Dikkat etmen gereken

• Her yere yetişmeye çalışmak: Çok sevdiğin insanları da bir sabah "yol çağırıyor" diyerek geride bırakabilirsin. Kök salmak da bir erdemdir.
• Anlatırken coşmak: Tarihçiler Rihle'deki bazı kısımların başka kaynaklardan derlenmiş olabileceğini tartışır. Hikâyeyi güzelleştirirken doğruluktan şaşma.

Nereden başlayabilirsin?

İbn Battûta Seyahatnâmesi (trc. A. Sait Aykut, Yapı Kredi Yayınları, 2 cilt) Türkçedeki tam tercümedir. Anadolu bölümünden başlamak çok keyifli olur.

Kaynaklar

• "İbn Battûta", TDV İslâm Ansiklopedisi.
• İbn Battûta Seyahatnâmesi, trc. A. Sait Aykut, Yapı Kredi Yayınları.