Pîrî Reis: Denizlerin Haritacısı ⚓

Sen yolun teknik tarafını bilensin. Rüzgârı, mesafeyi, aleti, rotayı... Bir iş "aşağı yukarı" yapılınca rahatsız olursun; senin için doğru ölçü bir hayat meselesidir. Bıraktığın şeyin senden sonra gelenlerin işine yaramasını istersin. ⚓

Tıpkı Pîrî Reis gibi: Gençliğini Akdeniz'de amcası Kemal Reis'in yanında gemilerde geçirdi, gördüğü her kıyıyı ve limanı not etti, sonra bunları dönemin en ileri haritalarına ve denizcilik kılavuzlarına dönüştürdü.

Sende neler var?

• Ustalık: Bir işi bilmekle yetinmez, en iyi şekilde yapmak istersin.
• Titizlik: Detaylar senin için önemlidir; küçük bir hata büyük bir kazaya yol açabilir.
• Doğayla uyum: Havayı, mevsimi, şartları okur, ona göre davranırsın.
• Sentez gücü: Farklı kaynaklardan bilgi toplayıp onları tek bir işe yarar bütüne dönüştürürsün.
• Kalıcı eser: Sözden çok, ortaya koyduğun işle hatırlanmak istersin.

Pîrî Reis kimdir?

Muhyiddin Pîrî Reis 1465-1470 yılları arasında Gelibolu'da doğdu. Amcası Kemal Reis'le birlikte Akdeniz'in dört bir yanında seferlere katıldı. 1513'te ceylan derisi üzerine çizdiği dünya haritası, Kolomb'un bugün kayıp olan haritasından da yararlanan, Amerika kıyılarını gösteren en eski haritalardan biridir; 1929'da Topkapı Sarayı'nda bulunmuştur.

1521'de Akdeniz'in bütün kıyılarını, limanlarını, sığlıklarını ve su kaynaklarını anlatan Kitâb-ı Bahriye'yi yazdı, 1526'da genişletip Kanuni Sultan Süleyman'a sundu. Hayatının son yıllarında Hint Kaptanı olarak Süveyş'ten Kızıldeniz ve Hint Okyanusu'na açıldı, 1552'de Maskat'ı aldı ve Hürmüz'ü kuşattı. 1553'te Mısır'da idam edildi.

Haritadaki rota

Mavi-yeşil çizgi Gelibolu'dan başlar: Ege, İnebahtı ve İtalya kıyıları, Sardinya, İspanya, Cezayir, Tunus ve Mısır. İkinci bölüm Süveyş'ten Kızıldeniz'e, Aden'e, Umman kıyısındaki Maskat'a, Hürmüz'e ve Basra'ya uzanır; dönüş yine Arap Denizi ve Kızıldeniz üzerinden Mısır'a.

Dikkat etmen gereken

• Mükemmeliyetçilik: Her şeyin kusursuz olmasını beklemek seni ve ekibini yorabilir.
• İnsan faktörü: Rüzgârı okumak kadar insanları okumak da önemlidir. En iyi teknik bilgi bile iyi ilişkiler olmadan karaya oturabilir.

Nereden başlayabilirsin?

Topkapı Sarayı'nda zaman zaman sergilenen 1513 haritasını görmek iyi bir başlangıç. Kitâb-ı Bahriye'nin tıpkıbasımları ve sadeleştirilmiş baskıları da Türkçe olarak mevcuttur.

Kaynaklar

• "Pîrî Reis", TDV İslâm Ansiklopedisi.
• Pîrî Reis, Kitâb-ı Bahriye.