İbn Cübeyr: Gönül Yolcusu 🕋

Senin için yolculuk, önce kalpte başlar. Gittiğin yerin güzelliği gözlerini doldurur, gördüğün bir haksızlık da günlerce içini sızlatır. Gezip görmek senin için bir şükür vesilesidir ve her yolculuktan biraz daha arınmış dönmek istersin. 🕋

Tıpkı İbn Cübeyr gibi: Gırnata'dan hac için çıktı ve iki yılı aşan yolculuğunu gün gün, tarih tarih bir deftere yazdı. Onun satırlarında hem Mekke'ye kavuşmanın coşkusu hem de yolcuları ezen gümrük memurlarına duyduğu öfke var.

Sende neler var?

• İnce bir kalp: Güzelliği ve iyiliği hemen fark eder, içtenlikle takdir edersin.
• Adalet hassasiyeti: Zayıfa yapılan haksızlığa sessiz kalamazsın.
• Niyet: Yaptığın işin neden yapıldığı senin için çok önemli.
• Düzenli bir iç dünya: Hissettiklerini yazarak, düşünerek anlamlandırırsın.
• Eve bağlılık: Ne kadar uzağa gidersen git, dönmek istediğin bir yuvan vardır.

İbn Cübeyr kimdir?

Ebü'l-Hüseyn Muhammed İbn Cübeyr 540/1145'te Endülüs'ün Belensiye (Valencia) şehrinde doğdu ve Gırnata valisinin kâtibi oldu. Anlatılana göre vali onu zorla şarap içirmiş, sonra da pişman olup kadehini altınla doldurmuştu. İbn Cübeyr bu parayla, işlediği günahın kefareti niyetiyle hac yoluna çıktı (1183).

Rihle'si İslam dünyasında gün gün tutulmuş seyahat güncelerinin en güzel örneklerinden biridir: Selahaddin Eyyûbî'nin Mısır'ı, Mekke ve Medine, Bağdat, Şam'ın hastaneleri, Haçlıların elindeki Akkâ ve Norman hâkimiyetindeki Sicilya'nın Müslümanları... Sonradan iki kez daha yola çıktı ve 614/1217'de İskenderiye'de vefat etti.

Haritadaki rota

Mor çizgi Gırnata'dan başlar, Sebte'den gemiyle Sardinya ve Girit yakınlarından geçip İskenderiye'ye varır. Nil boyunca güneye iner, çölü geçip Kızıldeniz'den Cidde'ye ve Mekke'ye ulaşır. Dönüşte Irak, Musul ve Şam'dan Akkâ'ya gelir, Sicilya açıklarında gemisi batar, Palermo üzerinden Endülüs'e döner.

Dikkat etmen gereken

• Kırılganlık: Haksızlık karşısındaki hassasiyetin bazen seni çok yorabilir; her yükü kalbine alma.
• Sert hüküm: İbn Cübeyr bazı yerlerin insanlarını oldukça sert eleştirir. Öfken haklı olsa bile dilini yumuşak tut.

Nereden başlayabilirsin?

Eserin Türkçesi Endülüs'ten Kutsal Topraklara adıyla yayımlandı (trc. İsmail Güler, Selenge Yayınları). Mekke'yi anlattığı bölümler özellikle hacca ya da umreye gitmiş biri için çok etkileyici.

Kaynaklar

• "İbn Cübeyr", TDV İslâm Ansiklopedisi.
• İbn Cübeyr, Endülüs'ten Kutsal Topraklara, trc. İsmail Güler, Selenge Yayınları.