mücelled
Bölümler (2 / 7)

Bölüm 2 / 7

نَصَرَ (yardım etti): 24 sîga

İşte نَصَرَ (yardım etti) fiilinin 24 sîgası. Her birinde kelimenin kendisi, anlamı, terim adı, terimin tanımı ve فَعَلَ ölçüsündeki vezni var. Önce gruplar hâlinde oku; sonra Arapçasını sesli tekrar ederek ezberle.

Temel kalıplar

Fiilin kendisi ve ondan türeyen ilk isimler.

  1. 1

    Fiil-i Mâzî

    Yardım etti.

    نَصَرَ

    Geçmiş zamanda olmuş bir işi bildirir (“yaptı”). Emsile bu kelimeyle başlar; fiilin kökü en sade hâliyle burada görünür.

    Vezni: فَعَلَ

  2. 2

    Fiil-i Muzârî

    Yardım eder, yardım ediyor, yardım edecek.

    يَنْصُرُ

    Şimdiki ve gelecek zamanı birlikte bildirir (“yapar, yapıyor, yapacak”). Başına muzâraat harflerinden biri (أ ن ي ت) gelir; orta harfin harekesi fiilin babına göre değişir.

    Vezni: يَفْعَلُ

  3. 3

    Mastar-ı Gayr-ı Mimî

    Yardım etmek.

    نَصْرًا

    İşin zamandan bağımsız adıdır (“yapmak”). Başında zâid mim olmadığı için gayr-ı mîmî denir; kalıbı çoğunlukla semâîdir, yani her fiilde ezberlenir (نَصْرًا، دُخُولًا).

    Genel kalıp (fiile göre değişebilir): فَعْلًا

  4. 4

    İsm-i Fâil

    Yardım eden.

    نَاصِرٌ

    İşi yapanı bildiren isimdir (“yapan”). Üç harfli fiillerde فَاعِلٌ veznindedir: نَاصِرٌ، كَاتِبٌ.

    Vezni: فَاعِلٌ

  5. 5

    İsm-i Mef‘ûl

    Yardım edilen.

    مَنْصُورٌ

    İşin kendisine yapıldığı şeyi bildiren isimdir (“yapılan”). مَفْعُولٌ veznindedir: مَنْصُورٌ، مَكْتُوبٌ.

    Vezni: مَفْعُولٌ

Olumsuzluk kalıpları

Muzârînin başına gelen edatlarla kurulur.

  1. 6

    Fiil-i Muzârî Cahd-i Mutlak

    Yardım etmedi.

    لَمْ يَنْصُرْ

    Muzârînin başına لَمْ gelir; fiil geçmiş zamanda olumsuz olur (“yapmadı”) ve sonu cezm edilir (sükûn).

    Vezni: لَمْ يَفْعَلْ

  2. 7

    Fiil-i Muzârî Cahd-i Müstağrak

    Henüz yardım etmedi.

    لَمَّا يَنْصُرْ

    Muzârînin başına لَمَّا gelir; işin şu âna kadar hiç olmadığını bildirir (“henüz yapmadı”). Sonu cezm edilir.

    Vezni: لَمَّا يَفْعَلْ

  3. 8

    Fiil-i Muzârî Nefy-i Hâl

    Yardım etmiyor.

    مَا يَنْصُرُ

    Muzârînin başına مَا gelir; şimdiki zamanı olumsuz yapar (“yapmıyor”). Fiilin sonu değişmez.

    Vezni: مَا يَفْعَلُ

  4. 9

    Fiil-i Muzârî Nefy-i İstikbâl

    Yardım etmeyecek.

    لاَ يَنْصُرُ

    Muzârînin başına لَا gelir; gelecek zamanı olumsuz yapar (“yapmayacak”). Fiilin sonu değişmez.

    Vezni: لَا يَفْعَلُ

  5. 10

    Fiil-i Muzârî Te’kîd-i Nefy-i İstikbâl

    Asla yardım etmeyecek.

    لَنْ يَنْصُرَ

    Muzârînin başına لَنْ gelir; geleceği kesin ve kuvvetli biçimde olumsuz yapar (“asla yapmayacak”). Sonu nasb edilir (üstün).

    Vezni: لَنْ يَفْعَلَ

Emir ve nehiy

Emretmek ve yasaklamak için.

  1. 11

    Emr-i Gâib

    Yardım etsin.

    لِيَنْصُرْ

    Muzârînin başına emir lâmı (لِـ) gelir; orada olmayan üçüncü kişiye emirdir (“yapsın”). Sonu cezm edilir.

    Vezni: لِيَفْعَلْ

  2. 12

    Nehy-i Gâib

    Yardım etmesin.

    لاَ يَنْصُرْ

    Muzârînin başına nehiy lâsı (لَا) gelir; üçüncü kişiye yasaktır (“yapmasın”). Sonu cezm edilir.

    Vezni: لَا يَفْعَلْ

  3. 13

    Emr-i Hâzır

    Yardım et.

    اُنْصُرْ

    Karşıdakine doğrudan emirdir (“yap”). Muzâraat harfi atılır, kelime sakin harfle başlarsa başına hemze getirilir: اُنْصُرْ، اِضْرِبْ.

    Vezni: اِفْعَلْ

  4. 14

    Nehy-i Hâzır

    Yardım etme.

    لاَ تَنْصُرْ

    Karşıdakine yasaktır (“yapma”): لَا + muzâri (تَـ ile), sonu cezm edilir: لَا تَنْصُرْ.

    Vezni: لَا تَفْعَلْ

Türemiş isimler

Zaman, yer, alet, sayı, küçültme, aitlik, çokluk, üstünlük.

  1. 15

    İsm-i Zaman / İsm-i Mekân / Masdar-ı Mimî

    Yardım etme zamanı, yardım etme mekânı, yardım etmek.

    مَنْصَرٌ

    Tek kalıpta üç anlam: işin yapıldığı zaman, yapıldığı yer ve başında mim bulunan mastar. Çoğunlukla مَفْعَلٌ, bazen مَفْعِلٌ veznindedir: مَجْلِسٌ “oturulan yer, meclis”.

    Genel kalıp (fiile göre değişebilir): مَفْعَلٌ

  2. 16

    İsm-i Âlet

    Yardım etme aleti.

    مِنْصَرٌ

    İşin yapıldığı aleti bildirir. Başında esreli mim bulunur: مِفْعَلٌ (ayrıca مِفْعَالٌ، مِفْعَلَةٌ): مِفْتَاحٌ “anahtar”.

    Genel kalıp (fiile göre değişebilir): مِفْعَلٌ

  3. 17

    Masdar Binâ-i Merra

    Bir kere yardım etmek.

    نَصْرَةً

    İşin bir kez yapıldığını bildiren mastardır (“bir kere yapmak”). فَعْلَةً veznindedir (ilk harf üstün).

    Vezni: فَعْلَةً

  4. 18

    Masdar Binâ-i Nevi

    Bir nevi yardım etmek.

    نِصْرَةً

    İşin yapılış tarzını, çeşidini bildiren mastardır (“bir tür yapmak”). فِعْلَةً veznindedir (ilk harf esre).

    Vezni: فِعْلَةً

  5. 19

    İsm-i Tasğîr

    Küçük bir yardım.

    نُصَيْرٌ

    Küçültme ismidir; küçüklük, azlık ya da sevgi bildirir. فُعَيْلٌ veznindedir: نُصَيْرٌ.

    Genel kalıp (fiile göre değişebilir): فُعَيْلٌ

  6. 20

    İsm-i Mensûb

    Yardım etmeye mensup.

    نَصْرِيٌّ

    Sonuna nisbet yâsı (ـِيٌّ) eklenerek bir şeye ait olmayı bildiren isimdir: نَصْرِيٌّ “yardımla ilgili”.

    Genel kalıp (fiile göre değişebilir): فِعْلِيٌّ

  7. 21

    Mübâlağa-i İsm-i Fâil

    Çok yardım eden.

    نَصَّارٌ

    İşi çok ve sürekli yapanı bildiren, ism-i fâilin abartılı hâlidir. فَعَّالٌ veznindedir: نَصَّارٌ “çok yardım eden”.

    Vezni: فَعَّالٌ

  8. 22

    İsm-i Tafdîl

    En çok yardım eden.

    أَنْصَرُ

    Üstünlük bildiren isimdir (“en, daha”). أَفْعَلُ veznindedir: أَنْصَرُ “en çok yardım eden”.

    Vezni: أَفْعَلُ

Taaccüb (hayret) kalıpları

Şaşırmayı ve hayranlığı bildirir.

  1. 23

    Fiil-i Taaccüb-i Evvel

    Acaip yardım etti.

    مَا أَنْصَرَهُ

    Hayret bildiren birinci kalıptır: مَا أَفْعَلَهُ “ne de çok yaptı!”.

    Vezni: مَا أَفْعَلَهُ

  2. 24

    Fiil-i Taaccüb-i Sânî

    Ne acaip yardım etti.

    وَأَنْصِرْ بِهِ

    Hayret bildiren ikinci kalıptır: أَفْعِلْ بِهِ; anlamı birincisiyle aynıdır.

    Vezni: وَأَفْعِلْ بِهِ

Önceki